1. SFT
  2. Archiwum
  3. Vol. 67 1/2026
  4. Bezpieczeństwo pożarowe budynków w ko...

Bezpieczeństwo pożarowe budynków w kontekście pożarów lasów

Łukasz, Tyburski, dr inż.

Pobierz artykuł
Open Access
DOI: 10.12845/sft.67.1.2026.6, strony: 134 – 144

Abstrakt

Cel: Celem publikacji jest analiza regulacji prawnych oraz prezentacja dobrych praktyk w zakresie gospodarowania przestrzenią wokół budynków zlokalizowanych w sąsiedztwie terenów leśnych lub innych terenów zielonych.

Wprowadzenie: Postępujące procesy urbanizacyjne w sąsiedztwie terenów leśnych i rolniczych tworzą strefę styku, określaną w literaturze jako interfejs leśno-miejski (ang. wildland–urban interface, WUI). Coraz częściej obserwuje się zaburzenia związane ze zmiennością warunków klimatycznych, w tym wydłużające się okresy bezdeszczowe. Warunki te istotnie zwiększają podatność materiału palnego na zapłon, sprzyjając powstawaniu pożarów o niebezpiecznie dużej intensywności. Mogę one przybierać charakter katastrofalny, skutkować zniszczeniem zabudowań i infrastruktury liniowej. W Polsce większość budynków stanowią obiekty o konstrukcji betonowej z niepalnymi pokryciami dachowymi, co teoretycznie zwiększa ich odporność pożarową. Jednak rozwój zabudowy w sąsiedztwie lasów, w połączeniu z niewłaściwym zarządzaniem roślinnością lub brakiem przemyślanego gospodarowania zielenią, stwarza realne zagrożenie powstania dużych strat materialnych. W przypadku pożaru na terenach leśnych ogień może przenieść się na tereny zurbanizowane nie tylko przez ciągłość paliwa roślinnego, ale także poprzez niesione wiatrem zarzewia. Aby minimalizować straty gospodarcze i zwiększyć bezpieczeństwo mieszkańców, niezbędne jest właściwe kształtowanie tzw. stref obronnych wokół budynków.

Metodologia: Przegląd literatury oparty na ogólnodostępnych dokumentach i przepisach prawnych dotyczył dobrych praktyk oraz wytycznych w zakresie zasad kreowania przestrzenią wokół budynków mieszkalnych zlokalizowanych w sąsiedztwie terenów leśnych. Analizę dokumentów przeprowadzono dla wybranych krajów, w których problem pożarów na styku lasów i osiedli ludzkich jest badany od wielu lat.

Wnioski: Właściwe kształtowanie przestrzeni wokół budynków oraz odpowiednie utrzymanie infrastruktury towarzyszącej, związane z usuwaniem martwej materii roślinnej, zwiększa bezpieczeństwo pożarowe terenów zurbanizowanych. Wdrożenie w praktyce standardów zarządzania przestrzenią wokół budynków pozwala na zwiększenie skuteczności ochrony mienia w przypadku powstania pożarów na sąsiadujących terenach leśnych lub rolniczych. W celu podniesienia bezpieczeństwa pożarowego należy zwiększać świadomość zarządców terenów w zakresie właściwego kształtowania przestrzeni roślinnej i lokalizacji elementów infrastruktury ogrodowej. Brak działań w tym zakresie w przypadku pożarów na terenach niezurbanizowanych i ich przenoszenia się na tereny zurbanizowane może prowadzić do poważnych strat materialnych.

Słowa kluczowe: bezpieczeństwo budynków, planowanie przestrzenne, pożary lasów, strefa ochronna

Typ artykułu: artykuł przeglądowy

Bibliografia:

  1. Kelley D.I., Burton C., Di Giuseppe i in., State of Wildfires 2024–2025, „Earth System Science Data” 2025, 17, 5377– 5488, https://doi.org/10.5194/essd-17-5377-2025.
  2. Elmqvist T., Valkó O., Stoof C. i in., Changing Wildfires: Policy Options for a Fire-literate and Fire-adapted Europe, EASAC policy report 48, 2025, ISBN 978-3-7001-9739-3, https://easac.eu/fileadmin/user_upload/EASAC_Wildfires_ final_290525.pdf [dostęp: 22.01.2026].
  3. Hettiarachchi S., Wasko C., Sharma A., Do Longer Dry Spells Associated With Warmer Years Compound the Stress on Global Water Resources?, „Earth's Future” 2022, 10, 2, https://doi.org/10.1029/2021EF002392.
  4. Ghazi B., Salehi H., Przybylak R., Pospieszyńska A., Projection of climate change impact on the occurrence of drought events in Poland, „Scientific Reports” 2025, 15, 5609, https://doi.org/10.1038/s41598-025-90488-0.
  5. Knapp E.E., Valachovic Y.S., Quarles S.L., Johnson N.G., Housing arrangement and vegetation factors associated with single-family home survival in the 2018 Camp Fire, California, „Fire Ecology” 2021, 17, 25, https://doi.org/10.1186/s42408-021-00117-0.
  6. Syphard A.D., Rustigian-Romsos H., Mann M., Conlisk E., Moritz M.A., Ackerly D., The relative influence of climate and housing development on current and projected future fire patterns and structure loss across three California landscapes, „Global Environmental Change” 2019, 56, 41–55, https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2019.03.007.
  7. Radeloff V.C., Hammer R.B., Stewart S.I., Holcomb S.S., McKeefry J.F., The wildland–urban interface in the United States, „Ecological Applications” 2005, 15, 799–805, https://doi.org/10.1890/04-1413.
  8. Tang W., Emmons L.K., Wiedinmyer C. i in., Disproportionately large impacts of wildland-urban interface fire emissions on global air quality and human health, „Science Advances” 2025, 11, 11, https://doi.org/10.1126/sciadv.adr2616.
  9. Bar-Massada A., Radeloff V.C., Stewart S.I., Biotic and Abiotic Effects of Human Settlements in the Wildland–Urban Interface, „BioScience” 2014, 64, 5, 429–437, https://doi.org/10.1093/biosci/biu039.
  10. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 Nr 75, poz. 690).
  11. Builder’s Guide to Construction in Wildfire Zones, FEMA P-737, 2025, https://www.fema.gov/sites/default/files/ documents/fema_building-science_builders-guide-construction- wildfire-zones_p-737.pdf [dostęp: 23.01.2026].
  12. Model Ordinance for Construction in WUI Area, Insurance Institute for Business and Home Safety, 2023, https://ibhs. org/wp-content/uploads/Wildfire_model_ordinances-in- -WUI.pdf [dostęp: 23.01.2026].
  13. Departamento de Prevención de Incendios Forestales – CONAF, Manual Comunitario de Prevención de Incendios Forestales, 2022, https://oficinavirtual.conaf.cl/archivos/ recursos/insumos_tecnicos/Proteccion%20de%20Incendios% 20Forestales/Manual%20comunitario%20%202022. pdf [dostęp: 21.01.2026].
  14. Guía para la prevención de incendios de interfaz, 2002, República Argentina, https://www.argentina.gob.ar/sites/ default/files/guia_para_prevencion_de_incendios_de_ interfase.pdf [dostęp: 22.01.2026].
  15. AS 3959:2018 Construction of buildings in bushfire-prone areas, Standards Australia Committee. [16] Building with Timber – Construction requirements for Bushfire Attack Levels as per AS 3959-2018, 2018, https:// wpv.org.au/wp-content/uploads/2020/02/Building- -with-Timber-%E2%80%93-Construction-requirements- -for-Bushfire-Attack-Levels.pdf [dostęp: 21.01.2026].
  16. Guía para la elaboración de políticas municipales y planes locales de actuación ante el riesgo de incendios forestales en la interfaz urbano-forestal, Federación Española de Municipios y Provincias, 2025 [dostęp: 23.01.2026].
  17. Building wildfire resilience into forest management planning. Practice Guide, Forestry Commission, 2014, https:// www.forestresearch.gov.uk/publications/building-wildfire- resilience-into-forest-management-planning/ [dostęp: 20.01.2026].
  18. Qin Y., Purnomo D.M.J., Theodori M. i in., Simulations of firebrand-driven fire spread in landscape-scale Wildland- -Urban-Interface (WUI) and urban conflagration models, „Fire Safety Journal” 2026, 162, 104686, https://doi.org/10.1016/j.firesaf.2026.104686.
  19. Zheng A., Ba R., Jiang W. i in., Intelligent fire modeling in wildland-urban interface: A comprehensive review of current progress, challenges, and future perspectives, „Journal of Safety Science and Resilience” 2026, 7, 2, 100252, https://doi.org/10.1016/j.jnlssr.2025.100252.
  20. The National Cohesive Wildland Fire Management Strategy. The Final Phase in the Development of the National Cohesive Wildland Fire Management Strategy, 2014 [dostęp: 20.01.2026].
  21. Godet J.D., Atlas drewna, Wyd. Multico, Warszawa 2008. [23] https://www.sgifr.gov.pt/gestao-de-combustivel [dostęp: 23.01.2026].