Abstrakt
Cel: Rozporządzenia Unii Europejskiej posiadają najwyższy status wśród aktów prawa wtórnego UE i obowiązują bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich, dlatego też instytucje, organy oraz różnego typu podmioty mają obowiązek stosowania rozporządzenia AI Act od dnia jego wejście w życie. Powyższa zasada nie zwalnia jednak członków UE, w tym Polski, od uzupełnienia prawa krajowego w zakresie przepisów wykonawczych, instytucjonalnych oraz sektorowych. Celem niniejszej publikacji jest przedstawienie wyników badań i analizy procesu implementacji AI Act do polskiego porządku prawnego oraz ocena jego wpływu na system prawa i wybrane sektory: elektromobilność, ochronę środowiska oraz ochronę zabytków.
Wprowadzenie: Implementacja AI Act wiąże się z ważnymi zmianami w polskim systemie prawa obejmującymi wprowadzenie nowych instytucji i procedur postępowania oraz nałożenie obowiązków na administrację, pracodawców czy też instytucje finansowe. Zmiany te mają na celu zwiększenie bezpieczeństwa i przejrzystości stosowania systemów AI, harmonizację prawa krajowego z regulacją unijną oraz ochronę praw jednostki. W niniejszym artykule, kończącym cykl poświęcony wyzwaniom regulacyjnym nowych technologii, autorka opisuje etap wdrożenia AI Act w Polsce, różnice między regulacją unijną a krajową, a także ocenia wpływ omawianej implementacji na polski system prawa oraz wybrane sektory strategiczne.
Metodologia: W pracy zastosowano w szczególności metody, takie jak analiza dogmatyczno-prawna oraz metoda prawno-porównawcza. Przeanalizowano przepisy AI Act i akty krajowe, co umożliwiło autorce zestawienie rozwiązań unijnych z polskimi regulacjami wdrażającymi rozporządzenie UE. Wykorzystano także elementy metody systemowej w celu określenia wpływu AI Act na strukturę i funkcjonowanie polskiego systemu prawa, a w analizie sektorowej autorka zastosowała podejście interdyscyplinarne, uwzględniające aspekty techniczne, etyczne i społeczne.
Wnioski: Zdaniem autorki obowiązujące procedury certyfikacyjne, przepisy w zakresie ochrony danych oraz inne regulacje krajowe wymagają dostosowania do wymogów AI Act. W przypadku braku przepisów muszą zostać uchwalone nowe akty prawne wykonujące rozporządzenie AI Act. W wyniku procesu badawczego autorka formułuje tezę, że AI Act wpłynie również na funkcjonowanie sądów i administracji publicznej. Przed administracją unijną i krajową stoją nowe wyzwania legislacyjne w postaci tworzenia procedur nadzoru nad systemami AI wysokiego ryzyka poprzez m.in. wprowadzenie wymogu prowadzenia audytów, sprawozdawczości i certyfikacji, a przed sądownictwem – rozpatrywanie spraw dotyczących działania systemów AI oraz rozstrzyganie sporów, czy działają one zgodnie z zasadami proporcjonalności i ochrony praw jednostki.
Słowa kluczowe: sztuczna inteligencja, implementacja, AI Act, ustawa o systemach sztucznej inteligencji, piaskownica regulacyjna
Typ artykułu: artykuł przeglądowy
Bibliografia:
- Wyszomirska M., Rozwój technologii jako nowe wyzwanie dla współczesnego prawodawstwa, "Safety & Fire Technology" Vol. 62 Issue 2, 2023, pp.112–118, https://doi.org/10.12845/sft.62.2.2023.6.
- Wyszomirska M., Prawodawstwo krajowe i unijne wobec wyzwań XXI wieku – wybrane przepisy dotyczące ochrony danych oraz bezpieczeństwa osób i produktów, "Safety & Fire Technology" Vol. 63 Issue 1, 2024, pp. 96–109, https://doi.org/10.12845/sft.63.1.2024.8.
- Wyszomirska M., AI Act jako odpowiedź ustawodawcy UE na wyzwania związane z rozwojem sztucznej inteligencji, "Safety & Fire Technology" Vol. 66 Issue 1, 2025, pp. 22–32, https://doi.org/10.12845/SFT.65.1.2025.2.
- Stylec-Szromek P., Sztuczna inteligencja – prawo, odpowiedzialność, etyka, „Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Organizacja i Zarządzanie” 2018, z. 123, s. 502, https://doi.org/10.29119/1641-3466.2018.123.34.
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji oraz zmiany niektórych aktów prawnych Unii oraz zmiany rozporządzeń (WE) nr 300/2008, (UE) nr 167/2013, (UE) nr 168/2013, (UE) 2018/858, (UE) 2018/1139 i (UE) 2019/2144 oraz dyrektyw 2014/90/UE, (UE) 2016/797 i (UE) 2020/1828; Dz.U. L, 2024/1689, 12.7.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj.
- Palacz K., Jak inteligentne jest prawo regulujące sztucznąinteligencję? Próba analizy AI Act na podstawie jej ugruntowania w przestrzeni komercyjnego użycia, „Prawo Mediów Elektronicznych” 2022, nr 1, s. 24.
- https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-systemach-sztucznej-inteligencji [dostęp: 11.11.2025].
- Pismo Sekretarza Stanu Ministerstwa Cyfryzacji z dnia 28.09.2025 r. (nr BM.WP.057.118.2025), stanowiące odpowiedź na interpelację poselską nr 10703 w sprawie tworzenia ram prawnych do stosowania i wykorzystywania sztucznej inteligencji.
- Kucharski A., Bartosiewicz A., Perspektywy rozwoju elektromobilnościw Polsce i Unii Europejskiej w świetle obowiązujących regulacji prawnych, „Współczesna Gospodarka” 2025, 19, 1(43), https://doi.org/10.26881/wg.2025.1.05.
- https://www.pzpm.org.pl/pl/Elektromobilnosc/eRejestracje/PAZDZIERNIK-2025 [dostęp: 11.11.2025].
- Reszczyński J. Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami w świetle polskiego prawa wyznaniowego, „Studia Ekonomiczne. Gospodarka. Społeczeństwo. Środowisko” 2022, (10)2, s. 41–77.
- Zboina J. (red.), Bezpieczeństwo pożarowe obiektów muzealnych i ich zbiorów, wyd. 2., CNBOP-PIB, Józefów 2025, https://doi.org/10.17381/2025.3.
- Staniszewska L., Postępujący proces elektronizacji administracji publicznej na przykładzie Szwajcarii, „Dyskurs Prawniczy i Administracyjny” 2024, nr 3, s. 47–61, https://doi.org/10.61823/dpia.2024.3.452.